Oltin zargarlik buyumlarini uyda qanday tozalash mumkin

Oltin — zanglamaydigan va vaqt oʻtishi bilan qadrini yoʻqotmaydigan metall. Ammo bu oltin buyumlar parvarish talab qilmaydi degani emas. Har kuni taqiladigan uzuk, zanjir yoki sirgʻa teri yogʻi, ter, kosmetika, sovun qoldiqlari va chang bilan asta-sekin qoplanadi va avvalgi yorqinligini yoʻqotadi. Toshli buyumlarda esa toshlar ostida kir yigʻilib, ularning yaltirashini pasaytiradi. Yaxshi xabar shundaki, oltin buyumlarni uyda oddiy va xavfsiz usullar bilan tozalash mumkin. Ushbu maqolada oltin buyumlarni toʻgʻri tozalash usullarini, toshli va oq oltin buyumlar parvarishining oʻziga xosliklarini hamda qochish kerak boʻlgan xatolarni koʻrib chiqamiz.

Nega oltin xiralashadi?

Sof oltin deyarli oksidlanmaydi. Ammo zargarlik buyumlari odatda qotishmalardan — 585, 750 yoki 916 probali oltindan yasaladi, ularda mis, kumush va boshqa metallar bor. Bu metallar havodagi namlik, oltingugurt birikmalari va teri bilan aloqada sekin oksidlanib, buyum yuzasida yupqa xira qatlam hosil qilishi mumkin. Proba qanchalik past boʻlsa, bu jarayon shunchalik sezilarli. Bundan tashqari, xiralashishning katta qismi aslida metallning oʻzida emas, balki yuzadagi kir, yogʻ va kosmetika qoldiqlarida boʻladi.

Eng xavfsiz usul: iliq suv va yumshoq sovun

Koʻpchilik oltin buyumlar uchun eng yaxshi va eng xavfsiz tozalash usuli juda oddiy:

1. Kichik idishga iliq (issiq emas) suv quying.
2. Bir necha tomchi yumshoq idish yuvish vositasi yoki suyuq sovun qoʻshing.
3. Buyumni eritmaga solib, 15–20 daqiqa qoldiring.
4. Yumshoq choʻtka (masalan, yangi, yumshoq tish choʻtkasi) bilan ehtiyotkorlik bilan tozalang, ayniqsa naqshlar, zanjir boʻgʻinlari va tosh atroflarini.
5. Toza iliq suvda yaxshilab chayqating. Lavabo teshigini yopib qoʻying yoki buyumni elakda chayqating — kichik buyumlar oqib ketishi mumkin.
6. Yumshoq, tuksiz mato bilan quriting va havoda toʻliq qurishiga imkon bering.

Bu usul oltinning oʻziga ham, koʻpchilik toshlarga ham zarar yetkazmaydi va buyumning yaltiroqligini tez tiklaydi.

Zanjirlarni tozalash

Zanjirlarning boʻgʻinlari orasida kir koʻp yigʻiladi. Ularni tozalashda zanjirni eritmada uzoqroq — yarim soatgacha — qoldirish foydali. Keyin zanjirni barmoqlar orasida ehtiyotkorlik bilan ishqalab, yumshoq choʻtka bilan boʻgʻinlarni tozalang. Zanjirni tortmang va burmang: nozik toʻqilishlar choʻzilishi yoki uzilishi mumkin. Quritishda zanjirni toʻgʻri holatda yotqizing, tugunlanib qolmasligiga eʼtibor bering.

Toshli buyumlarni tozalash

Toshli buyumlarni tozalashda tosh turini hisobga olish muhim. Olmos, sapfir va yoqut kabi qattiq toshlar sovunli suv va yumshoq choʻtkaga yaxshi bardosh beradi. Olmos yogʻni oʻziga tortadi, shuning uchun uning ostidagi va orqa qismidagi kirni tozalash yaltirashni sezilarli oshiradi.

Marvarid, feruza, opal, marjon, qahrabo kabi yumshoq va gʻovak toshlar esa juda nozik. Ularni suvga uzoq botirmang, kimyoviy vositalar bilan tozalamang. Bunday toshlarni faqat nam yumshoq mato bilan artish va darhol quritish kifoya. Zumrad koʻpincha yogʻ bilan ishlov berilgan boʻladi va issiq suv hamda ultratovush tozalash uni shikastlashi mumkin.

Tozalash paytida toshlar mahkam turganini tekshiring. Agar tosh qimirlasa, buyumni darhol zargarga olib boring — tosh tushib, yoʻqolishi mumkin.

Oq oltin parvarishi

Oq oltin buyumlar koʻpincha rodiy bilan qoplanadi — bu ularga yorqin oq rang beradi. Vaqt oʻtishi bilan, ayniqsa uzuklarda, rodiy qoplamasi yeyilib, ostidagi biroz sargʻish oltin koʻrina boshlaydi. Oq oltinni tozalashda faqat yumshoq sovunli suvdan foydalaning, abraziv vositalar va pastalar qoplamani tezroq yeydi. Agar buyum sargʻaya boshlagan boʻlsa, zargarga rodiy qoplamasini yangilatish uchun murojaat qiling — bu oddiy va nisbatan arzon xizmat.

Qizil va pushti oltin

Qizil va pushti oltinda mis ulushi yuqori, shuning uchun ular vaqt oʻtishi bilan biroz qorayishi mumkin. Ularni ham sovunli suv bilan tozalash yetarli. Qorayish kuchli boʻlsa, zargarlik doʻkonlarida sotiladigan maxsus oltin tozalash salfetkalaridan foydalanish mumkin.

Nimalardan foydalanmaslik kerak

• Xlor va oqartiruvchilar — oltin qotishmasidagi metallarga zarar yetkazadi va hatto buyumni moʻrtlashtirishi mumkin.
• Tish pastasi va soda — abraziv zarrachalar yuzani mayda tirnaydi, ayniqsa yumshoq yuqori probali oltinni.
• Qattiq choʻtka va metall gubka — tirnalish qoldiradi.
• Spirt va atseton — baʼzi toshlar va yelimlangan qismlarga zarar yetkazadi.
• Qaynoq suv — baʼzi toshlarni yorishi mumkin.
• Kuchli kislotalar — sogʻliq uchun xavfli va buyumga zarar yetkazadi.

Ultratovushli tozalagichlar haqida

Ultratovushli tozalash qurilmalari uyda ham ishlatiladi va kirni samarali ketkazadi. Biroq ular har bir buyum uchun mos emas. Tebranishlar toshlarni boʻshatib yuborishi, yoriqli yoki ishlov berilgan toshlarga zarar yetkazishi mumkin. Marvarid, feruza, zumrad va opal kabi toshli buyumlarni ultratovushda tozalamang. Oddiy toshsiz oltin buyumlar va olmosli mustahkam buyumlar uchun ultratovush odatda xavfsiz, ammo shubha boʻlsa, zargar bilan maslahatlashing.

Professional tozalash qachon kerak?

Uyda tozalash muntazam parvarish uchun yetarli, ammo baʼzan professional xizmat kerak boʻladi: yuzada chuqur tirnalishlar paydo boʻlganda, oq oltin qoplamasini yangilash kerak boʻlganda, toshlar boʻshaganda yoki qimmatbaho antik buyumni tozalash kerak boʻlganda. Zargar buyumni maxsus uskunalarda sayqallaydi, toshlarni tekshiradi va kerak boʻlsa mahkamlaydi. Koʻp zargarlik doʻkonlari bunday xizmatni arzon yoki hatto bepul taklif qiladi.

Kundalik parvarish odatlari

• Kosmetika, krem va atirni buyum taqishdan oldin surting.
• Uy tozalash, idish yuvish, sport va basseynda buyumlarni yechib qoʻying.
• Har kuni kechqurun buyumni yumshoq mato bilan artib qoʻyish odatini qiling.
• Buyumlarni alohida, yumshoq qutichalarda saqlang, ular bir-birini tirnamasin.
• Toshli buyumlarni yiliga bir marta zargarga koʻrsating.

Koʻp beriladigan savollar

Oltinni qanchalik tez-tez tozalash kerak?

Har kuni taqiladigan buyumlarni bir-ikki haftada bir marta yengil tozalash yetarli.

Sirka bilan oltinni tozalasa boʻladimi?

Tavsiya etilmaydi: kislotali muhit baʼzi toshlar va qotishmadagi metallarga taʼsir qilishi mumkin.

Tozalash oltinning vaznini kamaytiradimi?

Yumshoq usullar deyarli taʼsir qilmaydi. Abraziv vositalar esa vaqt oʻtishi bilan juda oz miqdorda metallni yeyishi mumkin.

Oq oltin nega sargʻaydi?

Rodiy qoplamasi yeyilganda ostidagi oltin qotishmasining tabiiy rangi koʻrinadi. Qoplamani zargarda yangilash mumkin.

Xulosa

Oltin buyumlarni uyda tozalash oson: iliq suv, yumshoq sovun, yumshoq choʻtka va ehtiyotkorlik — eng yaxshi usul. Toshli, oq va qizil oltin buyumlarning oʻziga xosliklarini hisobga oling, abraziv va kimyoviy vositalardan saqlaning, kerak boʻlganda zargarga murojaat qiling. Toʻgʻri parvarish bilan oltin buyumlaringiz yillar davomida birinchi kundagidek yaltirab turadi. Buyumlaringizning joriy qiymatini bilmoqchi boʻlsangiz, Oltin.net saytidagi jonli narxlardan foydalaning.